Bahari Katika Ushairi wa Kiswahili

Bahari ni istilahi ya kifasihi inayotaja mpangilio wa vina na mizani unaotofautisha muundo wa mashairi ya kimapokeo. Kwa maneno mengine, bahari ni aina au mtindo wa kishairi unaoelezwa na namna vina (hasa vya mwisho na vya kati) na mizani (idadi ya silabi) zinavyopangwa ndani ya mishororo na beti za shairi.

Bahari ni kama aina za miundo ya mashairi, kila moja ikiwa na sifa maalum ya kifasihi, muundo wa vipande vya mishororo (mfano: vipande viwili au vitatu), na urari wake wa vina.

Mifano ya Bahari za Ushairi

1. Utenzi – Shairi lenye kipande kimoja kwa kila mshororo.
2. Mathnawi – Shairi la vipande viwili (ukwapi na utao) kwa kila mshororo.
3. Ukawafi – Shairi la vipande vitatu kwa kila mshororo.
4. Ukaraguni – Vina vya kati na vya mwisho hubadilika kila ubeti.
5. Ukara – Kipande kimoja hubaki na vina, kingine hubadilika.
6. Mtiririko – Vina vya kati na mwisho hubaki sawa ubeti wote.
7. Mkufu/Pindu – Neno la mwisho wa ubeti hufungua ubeti unaofuata.
8. Kikwamba – Neno au kifungu hurudiwa mwanzoni mwa mishororo.
9. Kikai – Shairi lenye kipande kimoja kifupi zaidi kuliko kingine.
10. Msuko – Mshororo wa mwisho ni mfupi kuliko mingine.
11. Mandhuma – Kipande cha kwanza hutoa hoja, cha pili hutoa jibu.
12. Malumbano – Mashairi mawili yanayobishana au kujibizana.
13. Ngonjera – Shairi la majibizano kati ya wahusika wawili.
14. Sakarani – Shairi lenye mchanganyiko wa bahari zaidi ya moja.
15. Sabilia – Shairi lisilo na kibwagizo cha kudumu.
16. Shairi huru – Shairi lisilofuata kanuni za ushairi wa kimapokeo.
17. Shairi guni – Shairi lenye makosa ya kimuundo na mizani.