Kisarambe ni aina ya shairi la Kiswahili la kimapokeo linalojulikana kwa kuwa na mizani 11 kwa kila mshororo. Aina hii ya mashairi pia huitwa mandhuma. Kila mshororo hugawanyika katika vipande viwili:
- Kipande cha kwanza hujulikana kama ukwapi, na huanzisha swali au hoja
- Kipande cha pili huitwa utao, na hutoa jibu au maelezo ya hoja hiyo
Muundo huu huufanya Kisarambe kuwa shairi la kimantiki, ambapo mshairi hupeleka hoja kisha kujijibu au kujieleza mwenyewe, kwa mtiririko wa kishairi.
Sifa za Kisarambe
- Kila mshororo una mizani 11 – yaani silabi 11
- Kila mshororo hugawanyika katika vipande viwili: ukwapi na utao
- Ukwapi huleta swali, hoja au changamoto, utao huleta jibu, maelezo au matokeo
- Mara nyingi huandikwa kwa mishororo mingi (bila kuunda beti za mishororo minne)
- Hutumia vina vya mwisho kuleta urari wa sauti
Mfano wa Kisarambe:
Tata zikishinda, hazitatuki
Unalolitenda, halitendeki
Jambo likivunda, haliongoki
Tata zikiganda, haziganduki
Utakapokwenda, zitakudhiki
Moyo utadunda, kutaharuki
Tata hukuzinda, ukahiliki
Zikakupa inda, ukahamaki
Unaloliwinda, halipatiki(Hassan M. Mbega, Longman Kenya)
Ufafanuzi wa mfano:
Mshairi Hassan M. Mbega anatumia Kisarambe kuzungumzia hali ya matatizo (tata) ambayo hujijenga na kuwa vigumu kuyatatua.
- Kila mshororo una mizani 11, ukigawanyika vipande viwili vya mantiki na athari
- Kwa mfano:
- Tata zikishinda – ukwapi (hoja/swali)
- hazitatuki – utao (jibu/jibu la kifasihi)
Umuhimu wa Kisarambe Katika Fasihi
- Hufundisha hoja na mantiki ya kifasihi, kwa kuwasilisha wazo na jawabu
- Huimarisha mafunzo ya lugha, hasa kwa mizani na vina
- Ni njia ya kuwasilisha busara na mawaidha kwa sauti ya kishairi
- Huongeza mdundo na urari kwa mtindo wa kupokezana hoja
Maoni ya Wasomaji
Bado hakuna maoni yaliyoidhinishwa.
Andika Maoni
Shiriki mawazo yako kwa heshima. Baruapepe yako haitachapishwa wala kuonekana kwa wasomaji.