Uzuri Wa Mkakasi
Ni wengi walo hayati,na bedani ili nasi,
Kigezo hawakipiti, kiwapimacho nafusi,
Ndo maana hawapati, heshima kutoka kwasi,
Uzuri wa mkakasi, ndani kipande cha mti.
Aoneshaye nishati, usimfanye mbasi,
Katu simuone doti, kamwe hapigiki pasi,
Mkutanaye kititi, yakini ni mgigisi,
Uzuri wa mkakasi, ndani kipande cha mti.
Umwonaye mufti, sijiegeshe kwa kasi,
Sura yake ndo mufti, kumbe yeye mufulisi,
Afanaye mtikiti, aivaaye kugesi,
Uzuri wa mkakasi, ndani kipande cha mti.
Umwonaye ni thabiti, kampa penzi halisi,
Roho yake ya mtiti, huyo mwana wa matusi,
Umwonaye madhubuti, yule mtenda maasi,
Uzuri wa mkakasi, ndani kipande cha mti.
Kumbe kipande cha mti, chatengeza mkakasi,
Haya kweli si ghalati, niyasemayo sigasi,
Nami niseme tamati, yote nimeyajasisi,
Uzuri wa mkakasi, ndani kipande cha mti.
Umwonaye ni thabiti, yakini ni mgigisi,
Aoneshaye nishati, huyo mwana wa matusi,
Umwonaye madhubuti, usimfanye mbasi,
Uzuri wa mkakasi, ndani kipande cha mti.
© Kimani wa Mbogo
Shairi hili linaangazia tofauti kati ya muonekano wa nje wa mtu na hali yake ya ndani, likitumia methali ya Kiswahili “Uzuri wa mkakasi, ndani kipande cha mti” kama mhimili wa ujumbe wake. Mtunzi anaonya dhidi ya kuamini uzuri wa nje, kwani mara nyingi unaweza kuficha maovu au uovu wa ndani.
Shairi lina ujumbe wa kutoamini kwa haraka sura, maneno au mwonekano wa nje wa mtu, bali kumchunguza kwa undani kabla ya kumpa heshima, imani au nafasi muhimu maishani. Mtunzi anazungumzia wale wanaoonekana kuwa na heshima au ustaarabu, lakini ndani yao kuna maasi, unafiki, au udhaifu wa tabia. Pia anawaonya watu wasiomiliki maadili ya kweli kuwa hawastahili sifa, hata kama jamii inawaangalia kama watu wa maana.
Lengo kuu
Lengo la mtunzi ni kufunza busara ya kutazama undani wa mtu, si kumhukumu kwa sura au msisimko wa nje. Anataka jamii ijifunze kuwa makini na watu wanaojionyesha kuwa na nguvu, ustadi au hadhi, lakini matendo yao hayaendani na mwonekano huo. Ni wito wa kutumia hekima na subira katika kutambua tabia na thamani ya mtu.
Mandhari
Mandhari ya shairi ni kijamii na kimaadili, ambapo kuna watu wanaoheshimiwa kwa sura, umaarufu au mavazi yao, lakini kwa ndani hawana thamani wala tabia njema. Pia kuna mandhari ya tahadhari na tafakari, ambapo methali ya mkakasi hutumika kufichua ukweli uliojificha nyuma ya uzuri wa nje.
Wahusika
Wahusika wakuu ni watu wanaojionyesha kuwa thabiti, mafanikio au waheshimika, lakini kwa ndani ni waovu au walaghai. Mtunzi pia ni mhusika mwenye sauti ya busara, anayeonya, kufundisha na kumulika unafiki wa jamii inayopenda kupima kwa macho badala ya akili na hekima.
Hadhira Inayolengwa
Shairi linawalenga watu wote wa jamii, hasa vijana, wanaotafuta mahusiano, uongozi au urafiki, ili wajifunze kupima kwa undani tabia za mtu. Pia linafaa kwa wazazi, walimu, na wahubiri wanaofundisha maadili, pamoja na wanafunzi wa fasihi wanaojifunza matumizi ya methali na mafumbo katika shairi.
Msimamo wa Mtunzi
Mtunzi ana msimamo wa kupinga maamuzi ya kijuujuu kuhusu watu, na kusisitiza uhitaji wa tafakari ya ndani, hekima na uangalifu katika kumtambua mtu wa kweli. Anaamini kuwa sura si tabia, sifa si hulka, na uzuri wa nje hauwezi kuwa kipimo cha thamani ya mtu. Ni msimamo wa kiakili, wa maadili na wa fasihi yenye mafundisho ya kina.
Maoni ya Wasomaji
Bado hakuna maoni yaliyoidhinishwa.
Andika Maoni
Shiriki mawazo yako kwa heshima. Baruapepe yako haitachapishwa wala kuonekana kwa wasomaji.