Lahaja Sineni
Mie kunena sineni, usingoje n`tanena,
Endapo niishi pwani, lahaja tamaa sina,
Heri nirudi barani, nitimize yangu dhana,
Kibanjuni siongei, kwetu ni mpeketoni.Lugha yangu siharibu, vijineno siingizi,
Ya mama n`tajaribu, niikaliapo mbuzi,
Kusafiri merikabu, ya lahaja siongezi,
Kimvita siongei, kwetu ni Mpeketoni.Nendapo Tanzania, n`taongea sanifu,
Huko Tanga kuingia, lugha yetu nisarifu,
Sinaye wa kumwambia, lugha yetu tusisifu,
Kimtang`ata sineni, kwetu ni Mpeketoni.Pwani ya Tanzania, hata niende kusini,
Huko Kilwa kuingia, lahaja zao sineni,
Kutulia tatulia, niendapo ugenini,
Kimgao siongei,kwetu ni Mpeketoni.Kongo nielekeapo, lahaja sitaipenda,
Langu la ukweli lipo, dhana yangu itashinda,
Kongo nishaingiapo, sitatoka kwa kibanda,
Kingwana sitaongea, kwetu ni Mpeketoni.Huko Kongo nitatoka, nisafirie melini,
Unguja kupumzika, nirudi Mpeketoni,
Mashairi n`taandika, kuko huko visiwani,
Kitumbatu siongei, kwetu ni Mpeketoni.Nende Pemba kisiwani, washairi niwapate,
Nijifunze kwa makini, nielekeapo Pate,
Lahaja mbovu sineni, niruhusiwe nipite,
Kipemba sitaongea, kwetu ni Mpeketoni.
Shairi hili linaeleza msimamo wa mtunzi kuhusu lugha na lahaja, ambapo anasisitiza uaminifu na uzalendo kwa lahaja ya kwao—Mpeketoni. Mtunzi anapinga kubadilika au kuiga lahaja za maeneo mengine anapotembea au kuishi, akisisitiza kuwa hawezi kutamka wala kutumia maneno yasiyo ya asili ya kwao.
Shairi lina ujumbe wa kulinda na kuenzi lahaja ya mtu mwenyewe kama sehemu ya utambulisho wa kitamaduni na kijiografia. Mtunzi anapinga mabadiliko au kuathirika na lahaja za kigeni, hata anaposafiri kwenda sehemu mbalimbali zenye lahaja mashuhuri kama Kimvita, Kipemba, Kingwana, Kimgao, na nyinginezo. Anasisitiza kuwa mtu anaweza kuheshimu na kuelewa lahaja nyingine, lakini bila kuiacha au kuikataa yake ya asili. Pia kuna ujumbe wa msimamo binafsi, uthubutu na uzalendo kwa lugha ya mama au utambulisho wa jamii.
Lengo kuu
Lengo la mtunzi ni kuhamasisha watu kuwa waaminifu kwa lugha au lahaja yao ya asili, na kupinga tabia ya watu kubadilisha matamshi yao ili kuonekana wa kisasa au wa kitaifa. Anataka kila mmoja atambue thamani ya asili yake ya kiisimu na kuitunza bila aibu wala kutojiamini, hata mbele ya lahaja maarufu au zinazotambuliwa zaidi kitaifa au kikanda.
Mandhari
Mandhari ya shairi ni ya kisiasa, kijamii na kitamaduni, likiwa linafanyika katika muktadha wa usafiri wa mtunzi katika maeneo mbalimbali ya Afrika Mashariki na Kati. Mandhari haya yanatumiwa kuonyesha maingiliano ya lugha na lahaja, lakini mtunzi anasimama kidete kama mhimili wa utamaduni wa kwao Mpeketoni.
Wahusika
Mhusika mkuu ni mtunzi mwenyewe, ambaye pia ni msafiri, mfasihi, na mlinzi wa lahaja yake. Wahusika wengine ni lahaja za maeneo mengine zinazotajwa kama Kimvita, Kimgao, Kipemba, Kitumbatu, Kingwana, n.k., ambazo zinawakilisha nguvu ya ushawishi wa lahaja mashuhuri au maarufu. Pia kuna wahusika wa kimya—watu wa maeneo hayo au jamii anayoihutubia—wanaotarajiwa kutambua msimamo wake.
Hadhira Inayolengwa
Shairi linawalenga watu wa jamii ya Mpeketoni, lakini pia lina ujumbe mpana kwa wazungumzaji wa Kiswahili wanaoathiriwa na lahaja nyingine kwa kujifanya au kufurahisha wengine. Pia linafaa kwa wanazuoni wa lugha na fasihi, kwani linaibua mijadala kuhusu matumizi ya lahaja, utambulisho wa kisemantiki, na umuhimu wa kutunza urithi wa kiisimu.
Msimamo wa Mtunzi
Mtunzi ana msimamo wa kizalendo na wa utambulisho wa lugha, akitaka kuwe na heshima ya lahaja za watu binafsi. Anasisitiza kuwa kuiga au kubadili lahaja si lazima ili kueleweka au kukubalika. Kwao, kutumia lahaja ya Mpeketoni ni fahari, si aibu, na ni msingi wa utambulisho wao. Huu ni msimamo wa uhakika, wa kuthamini tofauti, na wa kuhimiza heshima kwa lugha za kienyeji dhidi ya mihemko ya lugha mashuhuri.
Maoni ya Wasomaji
Bado hakuna maoni yaliyoidhinishwa.
Andika Maoni
Shiriki mawazo yako kwa heshima. Baruapepe yako haitachapishwa wala kuonekana kwa wasomaji.
Ingia kwa Google ili kutoa maoni kwa jina lako.